Overzicht van alle afleveringen

De Circulaire #148: de gegenereerde editie 🎰

Verzonden: 22-11-2021

Waarom staan er geen plaatjes op deze pagina?
Logo van De Circulaire

Hallo! Deze zin heb ik geschreven maar vanaf de volgende niet meer. Iedereen die me kent weet dat ik geen katten heb, maar kattenliefhebbers wel. Ik heb wel een hond, een kruising tussen een border collie en een retriever en daar ben ik dol op. Hij is al vijf jaar oud en zijn naam luidt Morgan. Als puppy was Morgan een verschrikking, ik kan het niet anders noemen. Hij liep over mijn laptop en het ergste was wel dat hij in je gezicht beet als je zijn snoepje afpakte.

Sorry, dat was een beetje raar. Dat komt zo: deze introductie is geschreven door GPT-3: een met deep learning getraind taalmodel. Wat je daar allemaal mee kan lees je in deze editie. Maar ook wat ik vond van een woke tentoonstelling in het Stedelijk, logo's van gemeentelijke politieke partijen en een katastrofe.

Veel gegenereerd plezier met deze Circulaire !


De gegenereerde editie

Deze afbeelding is niet beschikbaar Arme Barrie. 🐒

Juni vorig jaar werd GPT-3 gelanceerd. Dat is een taalmodel getraind met rond de biljoen (dus 1.000 miljard) woorden, gescraped van het internet, Wikipedia, boeken en andere bronnen.

Je kunt dat model vervolgens gebruiken via een soort vraag en antwoord-spelletje. Je geeft een stukje tekst, de zogenaamde prompt , klikt op 'generate' en het model maakt je tekst af. Er zijn wat parameters die je kan instellen, bijvoorbeeld de temperatuur, die bepaalt hoe 'willekeurig' je tekst is. De manier waarop je die prompt schrijft is van invloed op het eindresultaat. De vette tekst in het citaat beneden is de prompt, de rest komt van GPT-3:

Op een zolder in Oost-Groningen is een nieuw schilderij van Rembrandt gevonden , het is een nagelaten portret van een onbekende jongeman. De kunsthistoricus die het schilderij heeft ontdekt, gaat er vanuit dat het schilderij door Rembrandt zelf is gemaakt. Het nieuwe werk van Rembrandt is ongeveer van hetzelfde formaat als een van zijn meest bekende stillevens, Het musicerende liefdespaar. In dat schilderij van 1648 zijn een jongeman en een meisje afgebeeld.

Deze prompt heeft de stijl van een nieuwsartikel. Maar je kunt ook chatgesprekken maken, computercode of zelfs vertalingen (die gewoon doorbabbelen):

English: This newsletter is very interesting.
Dutch: Deze nieuwsbrief is heel interessant.
English: I'm just pretty irritated that this monkey keeps getting mentioned.
Dutch: Ik ben gewoon nogal geïrriteerd dat dit aapje zo vaak wordt genoemd.
English: Oh no! All the reporters have been eaten by a gorilla!
Dutch: Oei! Alle verslaggevers zijn opgegeten door een gorilla!

GPT-3 werkt in mijn ervaring het beste als je het stukje bij beetje 'voedt'. Je laat een stukje tekst genereren, haalt wat weg, genereert weer, voegt een zinnetje toe, etcetera. Op die manier schreef ik vast een persbericht voor het nieuwe kabinet-Rutte IV :

Bij de benoeming van de ministers zijn de gebruikelijke cadeautjes. De nieuwe minister van Veiligheid en Justitie, Ard van der Steur, zal na zijn beëdiging een nieuwe rechtspraak tegemoet treden. Hij krijgt daarvoor een drie lagen blauwe jurk, voorzien van gouden stiksels en een gouden kraagband. Aan Pieter Omzigt is een zijden kraagbandenpannekoek toegewezen, tezamen met een boek over de geschiedenis van de Tweede Kamer, de zogenoemde "Kameratlas".

Je hoeft niet te kunnen programmeren om met GPT-3 te werken. Je kunt een account aanmaken en in de 'playground' vervolgens gaan experimenteren. Je hebt wel een creditcard nodig, maar heel duur is GPT-3 niet. Voor iets minder dan twee dollar schreef ik een toneelstuk van tien pagina's. Dat toneelstuk voerde ik afgelopen zaterdag uit tijdens een toneelavond met vrienden. Zij wisten niet dat het stuk, met de (uiteraard ook gegenereerde) titel Het ontbreinen der mensheid , uit een computer kwam. Een beetje vreemd was het stuk wel, maar toch hadden de meesten het niet door.

Kwestie van tijd dus voordat deze nieuwsbrief ook helemaal door GPT-3 is geschreven. Of is dat al zo?

Mediadieet

Deze afbeelding is niet beschikbaar "Zittende vrouw met houten sculptuur" (1912), Ernst Ludwig Kirchner. 📷 PD

Ik zag de expositie Kirchner en Nolde: Expressionisme. Kolonialisme in het Stedelijk Museum Amsterdam. Er was nogal wat over te doen. Was deze expositie het " het begin van het einde van het kunstmuseum "? Of juist een tentoonstelling die " de kunst levend houdt "?

Als je de tentoonstelling ziet als traditioneel retrospectief van de twee Brücke -kunstenaars snap ik de kritiek wel. Maar zo moet je de expositie volgens mij niet zien. Het gaat veel meer om de historische duiding: dit is de koloniale context waarin de werken tot stand kwamen. En zo werkt het juist erg goed.

Want dan ontdek je dat de modellen voor de kunstwerken uit 'volkententoonstellingen' kwamen waar mensen uit de koloniën als een kermisattractie werden tentoongesteld. Dat Nolde mensen portretteerde terwijl hij een geladen pistool naast zich had liggen. En dat hij danseressen topless afbeeldde omdat hij dat "exotisch" vond, terwijl ze dat normaal gesproken helemaal niet waren. Het vierjarige onderzoek dat aan deze expo voorafging geeft ontzettend veel diepgang en context. En de begeleidende teksten zijn, zeker voor het Stedelijk, heel toegankelijk geschreven.

Bij een paar teksten ligt de moraliteit er wel érg dik bovenop. Dat kinderen van acht jaar naakt in erotische poses worden geschilderd erop wijst dat "er op zijn minst sprake is van machtsmisbruik uit naam van de kunst" kan ik zelf ook wel bedenken. Of dat de kunstenaars "zich niet verdiepten in de oorsprongscultuur van de objecten die ze schilderden". Tsja, moet dat altijd?

Dat neemt niet weg dat het wél interessante discussies zijn. Dat er dan in een paar teksten misschien wat al te woke begrippen worden gebruikt moeten we maar op de koop toe nemen. Een museum is niet alleen maar een gebouw om kunst in te etaleren, en de functie van een museum verandert ook. Het is óók een plek om de context van die werken te duiden en discussie te ontlokken. Daar slaagt Kirchner en Nolde uitstekend in.

Kircher en Nolde is nog te zien tot zondag 5 december in het Stedelijk Museum Amsterdam. (★★★☆)

Wikidata voor het erfgoedveld

Deze afbeelding is niet beschikbaar Jongeren op een computerfestival in Amsterdam in 1984. 📷 Marcel Antonisse / Anefo / Nationaal Archief / CC0

Werk je in de erfgoedsector? Of bij een partij die met erfgoeddata werkt, zoals een gemeente? En wil je meer weten over Wikidata? Komt dat even goed uit. Aanstaande woensdag 24 november geef ik om 10.00 een online introductie van een uur over Wikidata. Dat doe ik samen met het Erfgoedloket van Noord-Holland. Deelname is gratis, maar je moet je wel even aanmelden .

De beste linkjes

Deze afbeelding is niet beschikbaar 📷 Razer

Deze afbeelding is niet beschikbaar 📷 Mx. Granger / CC0 / Wikimedia Commons

Deze afbeelding is niet beschikbaar Ja, dat is echt een logo van een bestaande partij en geen Microsoft Word 1997-template. 📷 GBA denk ik?

De beste gifjes

De gifjes zijn natuurlijk weer verzameld door mijn lieve chef kattengifjes Lotte Belice, die afgelopen weekend onze keukentafel heeft afgeschuurd en overnieuw in de olie zette. Goed werk!

Deze koe moet nog wat oefenen met haar doe-het-zelf pogingen.

Deze afbeelding is niet beschikbaar

Sinterklaas komt bij katten niet via de schoorsteen maar via het plafond.

Deze afbeelding is niet beschikbaar

Pas op! Dit is waarom je NOOIT bij de uitgang van een treintunnel moet staan: het wordt een katastrofe!

Deze afbeelding is niet beschikbaar

En dat was het!

Op maandag 6 december gaat het eindelijk gebeuren. "Gevoelens in beweging" gaat van start, samen met de andere cursussen van "De Kunst van Emotie", en wel in de Frans Hals Huiskamer in Amsterdam, om exact half 9 's avonds. Het wordt een bijzondere avond, want Anneke Villemaire komt langs. Zij zal de eerste cursusavond verzorgen, met de onderwerpen: "Gedrag: de juiste weg bewandelen" en "Zorgen: omgaan met de belangrijkste emoties".

Of je gaat niet naar door GPT-3 gefantaseerde cursussen en je leest op maandag 6 december exact om half 9 's avonds de nieuwe Circulaire , die dan al een half uur in je mailbox op je wacht.

Tot dan!